مطلب اوّل در اقسام قضا و صفات قاضى و در آن سه فصل است : فصل اوّل : در اقسام قضا پرسيدن و آن بر دو قسم است : قسم اوّل : قضا پرسيدن عامّ يعنى حكم كردن ميانهء مسلمانان ، و آن وظيفهء امام است يا نايب او ، و برامام واجب است كه در هر قطرى از اقطار و در هرمصرى از امصار قاضى نصب كند . و هرقاضى جامع‌الشرايطى كه امام جهت قضا پرسيدن تعيين كند براو واجب عينى است ، و بعضى از مجتهدين با تعيين نيز واجب عينى نمىدانند هر گاه جمعى ديگر باشند كه به آن قيام توانند نمود . « 1 » و اگر امام تعيين نكند واجب كفائى است مگر آنكه منحصر يك شخص باشد ، چه در اين صورت با عدم تعيين امام نيز برآن كس واجب عينى است . و اگر امام عالم به‌حال آن‌كس نباشد براو واجب است كه حال خود را به عرض امام رساند تا امام عالم به‌حال او شود . و در حال غيبت امام فقيه جامع‌الشرايط را لازم است حكم كردن ، و واجب است برمردمان رفع قضاياى خود به او نمودن ، چنانچه برقاضى منصوب از جانب امام لازم

--> ( 1 ) شيخ طوسى ، مبسوط 8 : 82 و 84 . محقّق ، شرايع 4 : 68 و 69 . ابن حمزه ، وسيله : 208 .